Büyük Seyyah Evliya Çelebi ve Seyahatnamesi

 

Merhaba arkadaşlar bugün sizlere ünlü Türk Seyyahı Evliya Çelebi’den ve onun meşhur seyahatnamesinden bahsetmek istiyorum.

 İlkin hayatı ile ilgili birkaç bilgi vereyim. Evliya Çelebi 25 Mart 1611 yılında İstanbul’da doğmuş. Ancak ailesi Kütahya’dan gelmişler. Babası ve dedesi önemli devlet adamlarıymış. Bu nedenle onun iyi bir eğitim almasını sağlamışlar. Gençlik dönemlerinde IV. Murad'ın iradesiyle saraya alınmış ve çeşitli görevlerde bulunmuş. Kendisi çok becerikli ve kıvrak zekâ sahibi olduğu için sarayda hızla yükselmiş. Daha sonra seyahat etmeye başlamış. Neredeyse tüm İmparatorluk sınırlarını gezmiş. 70 yaşındayken vefat etmiş.

Şimdi Evliya Çelebi’nin bu gezme sevdasından biraz bahsedeyim. Kendisi küçük yaşlardan beri hareketli bir yapıya sahipmiş. Yeni yerler keşfetmeyi benim gibi çok severmiş.

Ancak onun bu uzun seyahate çıkmasını tetikleyen temel unsur gördüğü bir rüya olmuş. Size rüyayı Wikipedia’daki halini aynen kopya edeyim:  gördüğü rüya şöyledir: Rüyasında İstanbul'da Ahi Çelebi Camii'ndedir. Orada muazzam bir cemaat vardır. Dikkat eder, Hz. Muhammed'i baş tarafta görür. Dört halifesi ve diğer ashabı da oradadır. Peygamber Muhammed'in yanına gidip ondan şefaat dilemek ister. Ama bir türlü cesaret edip de gidemez. En sonunda bir cesaretle gidip "Şefaat ya Resulullah" diyeceğine, "Seyahat ya Resulullah" der. Böylece, ölümüne kadar sürecek seyahatleri başlar.

Büyük Seyyah önce kendi yaşadığı şehri gezer.  İstanbul'un her köşesine gider .Sıra diğer şehirleri gezmeye gelmiştir. İlk seyahatini ailesinden gizli yapar ve Bursa’ya gider. 35 günlük bir tatilin ardından şehre geldiğinde babasının kendisine kızacağını düşünür ancak babası oğlunun bu seyahat aşkını far edip seyahat etmesine izin verir. Babadan da izni kapan Evliya Çelebi’yi artık kimse durduramaz. 

Bir sonraki rotası İzmit’tir. Bu seyahatten sonra artık yurt dışına çıkmak ister ve çeşitli vezirler ve devlet yöneticileriyle beraber seyahatlere çıkar. Onların himayesinde olduğu için seyahat ücretlerini dert etmeden rahat rahat her yere gider. Gittiği yerlerde başına türlü türlü maceralar, tehlikeli olaylar gelir. Hepsinden kıvrak zekâsıyla sıyrılmayı başarır. Bu seyahatlerden edindiği tecrübeleri, gezdiği şehirleri, tanıştığı insanları bizlere meşhur “Seyahatname ’sinde” anlatır. Bu eser 10 ciltten oluşmaktadır. Osmanlı imparatorluğunu her yönüyle anlatır. Yazarının son derece renkli ve sıra dışı kişiliği nedeniyle eser hem Türk hem Dünya edebiyatlarının bir klasiğidir. Ancak eser yıllar sonra inceleme yapan bilim adamlarına oldukça zor zamanlar yaşatır. Çünkü eserde kullanılan dil çok karmaşık bir yapıda. Evliya Çelebi gördüğü fakat dilimizde bulunmayan bazı kelimeleri kendi yaratmış, tanık olduğu olayları kendi algılayışına göre değiştirip biçim veren bir yazar. Bu yüzden önce onun dilini çözmemiz, kişilik özellikleriyle tanışmamız ve düşünce yapısını öğrenmemiz gerekiyor.

Evet, arkadaşlar bir yazımızın daha sonuna geldik. Kendinize iyi bakın.

Kaynak:https://tr.wikipedia.org/wiki/Evliya_%C3%87elebi